Phương án mưa cho tiệc ở trang viên chỉ đạt khi đủ ba điều: có mái che chứa được toàn bộ khách cùng lúc, mặt sàn dưới mái không đọng nước, và có người được giao quyền quyết định chuyển khách vào trong hoặc dừng tiệc khi có dông sét. Một chiếc ô cho mỗi khách hay "chắc trời không mưa đâu" không phải là phương án.
Ở Việt Nam, kể cả mùa khô vẫn có những trận mưa trái mùa, còn mùa mưa thì nhiều nơi gần như chiều nào cũng có mưa rào. Bài này đi qua cách chọn chỗ trú, chọn và dựng rạp, xử lý mặt sàn và đường thoát nước, xử lý dông sét, và cách giữ cho buổi tiệc vẫn vui khi trời đổ mưa.
Mưa ở các vùng: điều gì thật sự đe doạ buổi tiệc
Mưa không đáng sợ như nhau ở mọi nơi. Ở Nam Bộ và Tây Nguyên mùa mưa, mưa rào thường đến vào buổi chiều, nặng hạt, kéo dài từ nửa giờ đến vài giờ, rồi tạnh. Khó khăn chính là lượng nước rất lớn đổ xuống trong thời gian ngắn, làm ngập chỗ trũng và biến bãi cỏ thành bùn.
Ở miền Trung mùa mưa, đặc biệt các tháng cuối năm, mưa có thể kéo dài cả ngày, kèm gió mạnh, và có những đợt áp thấp, bão. Tiệc ngoài trời vào thời gian này nên có mái che chắc chắn ngay từ đầu, hoặc chuyển hẳn vào trong nhà. Ở miền Bắc, mưa phùn mùa xuân ít nước nhưng dai dẳng, ẩm lạnh, làm khách ngồi ngoài trời lâu rất khó chịu.
Mối nguy lớn nhất không phải nước mà là dông kèm sét và gió giật. Gió giật đầu cơn dông có thể làm bay rạp nhẹ, quật đổ cổng hoa, bẻ cành cây mục. Sét đánh vào cây cao đơn độc, vào cột kim loại, vào người đứng giữa bãi trống. Một phương án mưa tốt phải tính đến những phút đầu cơn dông, chứ không chỉ chuyện ướt áo.
Chọn chỗ trú: ba lựa chọn và giới hạn của từng loại
Chỗ trú phải chứa được toàn bộ khách cùng lúc, kể cả người phục vụ và đồ ăn. Nhiều gia đình chỉ tính chỗ cho "phần lớn khách", rồi khi mưa thật thì một nhóm người phải đứng chen dưới mái hiên.
| Lựa chọn | Ưu điểm | Giới hạn cần biết |
|---|---|---|
| Rạp dựng sẵn che toàn bộ khu tiệc | Khách không phải di chuyển khi mưa; tiệc tiếp tục bình thường | Cần mặt bằng, cần dựng và néo đúng kỹ thuật; rạp nhẹ không chịu được gió mạnh |
| Nhà chính, nhà khách, hiên rộng | Chắc chắn, có sẵn điện, có nhà vệ sinh gần | Thường không đủ chỗ cho cả tiệc; phải dọn đồ đạc trước; lối từ vườn vào nhà phải che |
| Nhà kho, chuồng trại cũ dọn sạch | Diện tích lớn, có mái | Cần kiểm tra mái, điện, lối thoát; dọn sạch hoá chất nông nghiệp, dụng cụ sắc nhọn |
| Kết hợp rạp một phần và nhà | Tiết kiệm diện tích rạp | Phải có hành lang che nối rạp với nhà; nếu không, khách ướt khi đi lại |
Với khu đất mới hoặc lâu không dùng, đứng trong nhà kho khi trời mưa ít nhất một lần trước ngày tiệc: mái dột chỗ nào, nước tràn vào từ cửa nào, sẽ thấy ngay.
Rạp: những điều phải đúng trước khi nghĩ đến trang trí
Đặt rạp trên chỗ cao, không trên chỗ trũng. Bãi cỏ phẳng nhất thường lại là chỗ trũng nhất, nơi nước mưa đổ về. Quan sát khu đất ngay sau một trận mưa lớn để biết nước chảy theo hướng nào và đọng ở đâu.
Rạp phải được néo và chằng chắc. Cọc đóng sâu xuống đất, dây néo căng đúng góc, chân rạp trên nền cứng được chằng bằng vật nặng. Đơn vị dựng rạp có kinh nghiệm sẽ biết; gia đình tự dựng rạp lớn là việc không nên làm.
Mái rạp phải thoát nước được. Mái phẳng hoặc chùng sẽ đọng nước thành túi, nặng dần rồi rách hoặc sập. Rạp cần độ dốc mái và máng xả nước về phía không có khách đi qua.
Có vách che hông sẵn sàng. Mưa có gió sẽ tạt ngang vào rạp không có vách. Vách cuộn được để mở khi trời đẹp, buông xuống trong vài phút khi mưa đến.
Không dựng rạp sát gốc cây lớn. Cành khô có thể gãy khi gió mạnh; sét đánh vào cây cao có thể lan ra xung quanh. Giữ khoảng cách với cây lớn, nhất là cây đứng đơn độc, và đã tỉa cành khô trước đó.
Mặt sàn và đường thoát nước dưới rạp
Mái che chỉ giải quyết được nửa câu chuyện. Nước mưa đổ xuống bãi cỏ xung quanh sẽ chảy vào dưới rạp nếu mặt đất trong rạp thấp hơn hoặc ngang bằng bên ngoài. Chỉ sau mười lăm phút mưa lớn, chân bàn có thể ngâm trong nước, dây điện nằm dưới đất thành mối nguy.
Cách xử lý phổ biến là làm sàn nâng bằng ván ghép trên khung, cao hơn mặt cỏ một chút. Sàn nâng giữ chân khách khô, giữ dây điện khô, và cho phép nước chảy bên dưới. Nếu không làm sàn, ít nhất nên trải tấm lót chống thấm dưới thảm và chọn chỗ dựng rạp cao hơn xung quanh.
Đường thoát nước quanh rạp có thể chỉ là một rãnh nông đào tạm dọc chân rạp phía dốc lên, dẫn nước đi vòng qua rạp về phía thấp hơn. Rãnh này phải được lấp lại sau tiệc. Ở những khu đất dốc hoặc đã từng ngập, nên hỏi người có chuyên môn về thoát nước, vì dòng nước dồn về có thể làm xói chân cọc rạp.
Lối đi từ rạp tới nhà vệ sinh, tới bếp, tới bãi xe cũng phải tính: ván lót, tấm thảm chống trơn, hoặc ít nhất là đá dăm rải sẵn. Lối đất đỏ vùng Tây Nguyên khi mưa rất trơn, và chỉ cần một khách lớn tuổi trượt ngã là ngày vui đã khác.
Khi có dông sét: các bước quyết định
Nên chọn sẵn một người có quyền quyết định — thường là trưởng ban tổ chức — và thống nhất trước các bước dưới đây, để khi trời tối sầm không ai phải tranh luận.
- Theo dõi dự báo thời tiết và radar mưa trong ngày, nhất là từ đầu giờ chiều. Khi thấy dông đang đến gần, báo trước cho người lo âm thanh và người phục vụ.
- Khi nghe tiếng sấm đầu tiên, hoặc thấy chớp ở chân trời, mời khách đang ở ngoài trời vào chỗ trú. Không đợi mưa rơi mới chuyển, vì sét có thể đánh trước cơn mưa.
- Tạm dừng các hoạt động ở bãi trống, mép hồ, dưới cây cao đơn độc. Không ai đứng cạnh cột kim loại cao, cột đèn, khung sân khấu.
- Nếu gió giật mạnh làm rạp rung lắc, mời khách vào nhà chính hoặc chỗ trú chắc chắn hơn; không giữ khách trong rạp nhẹ chỉ vì ngại dọn đồ.
- Cắt điện các đường dây kéo tạm ngoài trời nếu có nguy cơ nước tràn vào ổ cắm, máy phát.
- Chờ đến khi tiếng sấm đã đi xa một lúc rồi mới mời khách quay lại ngoài trời. Lau và kiểm tra lối đi, bàn ghế trước khi dùng lại.
Nghe có vẻ cẩn thận quá mức, nhưng sét là một trong những nguyên nhân gây tử vong do thời tiết thường gặp ở Việt Nam, nhất là ở vùng trống trải. Một buổi tiệc tạm dừng nửa giờ không làm hỏng ngày vui.
Giữ không khí vui khi trời mưa
Nếu đã có phương án tốt, mưa không phải tai hoạ. Nhiều gia đình nhớ đám cưới trong mưa như một kỷ niệm đẹp, vì cả nhà chen nhau dưới mái hiên, cụng ly trong tiếng mưa rơi trên mái rạp.
Để giữ được không khí đó, người dẫn chương trình hoặc người đứng đầu gia đình nên nói vài câu nhẹ nhàng khi chuyển khách vào chỗ trú, thay vì để mọi người tự chạy. Nhạc vẫn tiếp tục, đồ uống nóng được mang ra, khăn khô để sẵn cho ai lỡ ướt. Có thể chuẩn bị một rổ dép tông dự phòng cho những khách đi giày vải hay giày cao gót.
Người chụp ảnh thường rất thích những khoảnh khắc trong mưa: những chiếc ô trong suốt, đèn hắt lên vũng nước, cô dâu chú rể đứng dưới mái hiên nhà gỗ. Chuẩn bị sẵn vài chiếc ô lớn, sáng màu cho những tấm ảnh đó là chi tiết nhỏ nhưng biến chuyện mưa thành kỷ niệm.
Hộp đồ dự phòng mưa nên có sẵn trước ngày tiệc
Những thứ dưới đây rẻ và dễ kiếm, nhưng khi mưa đổ xuống thì không ai kịp chạy đi mua. Gom vào một chỗ cố định gần rạp, có người giữ chìa khoá hoặc biết vị trí.
- Một chồng áo mưa mỏng loại dùng một lần và vài chiếc ô lớn để đưa khách từ rạp vào nhà hay ra xe.
- Bạt dự phòng, dây dù, kẹp để che tạm chỗ dột hoặc vách hông bị gió giật tung.
- Vài tấm ván, tấm lót chống trơn để trải nhanh lên đoạn lối đi bắt đầu đọng nước.
- Khăn khô, khăn giấy, một rổ dép tông đủ cỡ cho khách lỡ ướt giày.
- Xô, chổi, cây gạt nước để đẩy nước ra khỏi sàn rạp và hiên nhà.
- Túi ni lông lớn để bọc nhanh loa, âm ly, đèn sân khấu, ổ cắm.
- Đèn pin, đèn sạc vì trời mưa thường tối sớm hơn dự tính, và có khi phải cắt điện ngoài vườn.
- Ấm đun và đồ uống nóng cho những buổi mưa lạnh ở miền Bắc, vùng cao.
Nên giao một người kiểm hộp này vào sáng ngày tiệc và cập nhật sau mỗi lần dùng. Hộp đồ dự phòng mà không ai biết nằm ở đâu thì cũng như không có.
Khi nào nên chuyển hẳn vào trong ngay từ đầu
Có những ngày phương án mưa không còn là dự phòng mà nên trở thành phương án chính. Nếu dự báo trong ngày có mưa lớn kéo dài, có cảnh báo dông mạnh, hoặc gió đã thổi mạnh từ sáng, quyết định chuyển toàn bộ tiệc vào nhà chính, nhà kho hay rạp kín từ đầu thường nhẹ nhàng hơn nhiều so với chuyển giữa chừng.
Chuyển từ đầu nghĩa là bày bàn ghế dưới mái ngay từ sáng, kéo điện, bố trí âm thanh cho không gian kín, và báo trước cho khách để họ mặc phù hợp. Chuyển giữa chừng thì cả trăm người phải bê đĩa, cầm ly đi qua bãi cỏ ướt, người phục vụ chạy theo, đồ ăn nguội, và khả năng có người trượt ngã rất cao.
Để quyết định không cảm tính, gia đình có thể thống nhất từ trước một mốc giờ: chẳng hạn trước giờ khách đến bốn tiếng, trưởng ban xem dự báo, nhìn trời, và chốt một lần. Đã chốt thì cả đội làm theo, không đổi qua đổi lại. Nếu sau đó trời lại nắng, khách vẫn có thể ra vườn đi dạo, chụp ảnh, trong khi bữa tiệc chính diễn ra dưới mái.
Câu hỏi thường gặp
Có nên hoãn tiệc nếu dự báo có mưa vào ngày đó?
Dự báo mưa xa ngày thường không chắc. Thay vì hoãn, hãy chuẩn bị phương án mưa ngay từ đầu. Chỉ nên cân nhắc hoãn khi có cảnh báo bão, áp thấp nhiệt đới hoặc mưa lớn kéo dài trong vùng, vì khi đó đường đi của khách cũng không an toàn.
Rạp tiệc cần chịu được gió ở mức nào?
Tuỳ loại rạp và cách dựng. Hãy hỏi đơn vị dựng rạp về giới hạn gió của loại rạp họ cung cấp và cách néo trên nền đất cụ thể của bạn. Với vùng gió mạnh như ven biển hay đồi trống, nên chọn rạp khung chắc và néo nhiều điểm hơn.
Khách đến bằng xe máy thì làm sao khi trời mưa?
Chuẩn bị chỗ để áo mưa, mũ bảo hiểm gần cổng để khách không phải mang vào khu tiệc. Có mái che tạm ở chỗ để xe máy, và nhắc khách cẩn thận khi về vì đường đất, đường dốc sau mưa rất trơn.
Mưa xong bãi cỏ thành bùn, tiệc hôm sau có dùng lại được không?
Bãi cỏ ngập bùn cần thời gian để khô và đông cứng lại. Trải ván, tấm lót hoặc rơm khô lên lối đi chính giúp đi lại tạm được. Nếu dự định dùng nhiều ngày liền, nên làm sàn nâng từ đầu.
Có nên dùng máy sưởi hoặc quạt điện trong rạp khi trời mưa lạnh?
Có thể, nhưng máy phải được cắm vào nguồn điện có thiết bị chống giật, đặt trên nền khô, xa vải rạp và khăn bàn. Không dùng bếp than, bếp gas để sưởi trong rạp kín vì nguy cơ ngộ độc khí và cháy.
Có nên tự dựng rạp để tiết kiệm?
Với rạp nhỏ cho vài bàn, gia đình có thể tự dựng nếu làm đúng hướng dẫn. Rạp lớn cho vài trăm khách cần người có kinh nghiệm néo, chằng, xử lý nền đất. Sự cố sập rạp khi gió giật có thể gây thương tích nghiêm trọng.